و راه‌هاى اثرهايى كه در « 1 » هر « 2 » حالى « 3 » تازه به تازه در دل مىباشد يا از ظاهر است كه باصره و سامعه و شامّه و ذائقه و لامسه باشد . و يا از باطن است كه خيال باشد و شهوت و غضب و خُلقهايى كه در مزاج آدمى تركيب شده . به درستى كه هرگاه آدمى ادراك چيزى به حواس بنمايد اثرى از آن در دل ظاهر مىشود « 4 » ، هم‌چنين مثلًا هرگاه شهوت به حركت درآمد به سبب بسيار خوردن يا به « 5 » قوّت مزاج اثرى در دل پيدا مىشود و اثرها در او باقى مىماند و خيال از چيزى به چيزى ديگر منتقل « 6 » مىشود ، و دل به حسب انتقال خيال منتقل مىشود از حالى به حالى و « 7 » هميشه از راه اين سببها متغيّر و متأثّر مىباشد . و نزديك در اين « 8 » اثرها « 9 » كه در او حاصل مىشود « 10 » خاطرهايى است كه در او « 11 » خطور مىكند و عارض او مىشود از فكرها و ذكرها ؛ اعمّ از آنكه آن خاطرها به تازگى طارى « 12 » شده باشد يا آنكه سابقاً در آن بوده و الحال متذكّر آن گردد . و خاطر است كه محرّك اراده مىشود از براى آنكه نيّت كردن و عزم و ارادهء چيزى نمودن البتّه بعد از آن مىباشد كه آن چيز در دل خطور نمايد ، پس مبدأ كارها خاطرها « 13 » مىباشد و بعد از آن خاطر محرّك رغبت « 14 » ، و رغبت « 15 » محرّك نيّت و عزم ، و نيّت « 16 » و عزم محرّك اعضا . و منقسم مىشود خاطرهايى كه محرّك [ m . b 27 ] رغبتند به خاطرى كه دعوت به

--> ( 1 ) . a - در . ( 2 ) . s - هر . ( 3 ) . حالى / a حالتى . ( 4 ) . m + و . ( 5 ) . s a - به . ( 6 ) . a s + بسيار خوردن ! ( 7 ) . a s - و . ( 8 ) . در اين / s a ترين . ( 9 ) . اثرها / s a اثرهايى . ( 10 ) . s a + و . ( 11 ) . s - خاطرهايى است كه در او . ( 12 ) . در a با تاء آمده است . ( 13 ) . s - خاطرها . a خاطره‌ها . ( 14 ) . a + است . ( 15 ) . s - و رغبت . ( 16 ) . و عزم و نيّت / a و نيّت محرّك عزم .